Bij aanhoudende droogte kunnen waterschappen een onttrekkingsverbod instellen: het is dan (deels) verboden om oppervlaktewater te onttrekken voor beregening, veedrenking of andere doeleinden. Voor agrarische bedrijven, verzekeraars en juridisch adviseurs is het cruciaal om die status per gebied snel en actueel te kunnen checken.
Het probleem: elk waterschap publiceert zijn eigen onttrekkingsverbod-status op zijn eigen manier, zonder landelijke standaard. In dit artikel leggen we uit welke waterschappen open data aanbieden en hoe je dit centraliseert.
Geen landelijke standaard, wel losse open-databronnen
Nederland telt 21 waterschappen, en er is geen centrale, machine-leesbare bron die de onttrekkingsverbodstatus van allemaal in één keer ontsluit. Elk waterschap houdt zijn eigen ArcGIS-kaartlaag bij, met een eigen datamodel: sommige publiceren een expliciet statusveld, andere modelleren een verbod simpelweg als het bestaan van een zone in een aparte laag.
Van de 21 waterschappen bleken bij onderzoek 7 een daadwerkelijk live, machine-leesbare open-databron te hebben: De Dommel, Vallei en Veluwe, Vechtstromen, Aa en Maas, Hunze en Aa's, Brabantse Delta en Stichtse Rijnlanden (HDSR). Twee andere (Amstel Gooi en Vecht, Delfland) hebben helemaal geen onttrekkingsverbod-regime — dat zijn boezemgebieden die water van elders aangevoerd krijgen. Een aantal overige waterschappen publiceert wel GIS-lagen, maar die zijn niet eenduidig te vertalen naar een simpele verboden/toegestaan-status zonder het risico op een verkeerde interpretatie.
Waarom dit lastig te automatiseren is
- Elk waterschap gebruikt eigen veldnamen, statuscodes en zone-indelingen.
- Sommige bronnen tonen alleen "actieve" zones, andere tonen alle zones inclusief hun historische status.
- Voor een landelijk overzicht moet je 7+ losse ArcGIS-services combineren en normaliseren naar één schema.
- Handmatig elk waterschap raadplegen bij een naderende droogteperiode is tijdrovend, juist wanneer snelheid telt.
De oplossing: NL Onttrekkingsverbod Monitor
De NL Onttrekkingsverbod Monitor op GeoFetch haalt de actuele status rechtstreeks op bij alle 7 waterschappen en normaliseert die naar één consistent schema. Elke bron wordt onafhankelijk bevraagd: valt er één tijdelijk uit, dan leveren de overige 6 gewoon door (met een waarschuwing voor de uitgevallen bron).
Wat krijg je terug?
- Onttrekkingsverbodstatus per zone (geen verbod, gedeeltelijk of volledig)
- Het waterschap en het specifieke gebied/district
- Start- en einddatum van het verbod, indien bekend
- Brondatum en bron-URL voor traceerbaarheid
- Optioneel: classificatie van een watergebruikstype tegen de wettelijke verdringingsreeks — de juridische prioriteitsvolgorde die geldt bij waterschaarste (drinkwater, energievoorziening, landbouw, industrie, natuur)
Voorbeeld: zo ziet een API-resultaat eruit
{
"land": "NL",
"tipo": "onttrekkingsverbod_zone",
"waterschap": "Aa en Maas",
"gebied": "District Boven Aa",
"onttrekkingsverbodStatus": "volledig",
"typeVerbod": "Onttrekkingsverbod",
"bronType": "oppervlaktewater",
"bronDatum": "2026-07-09T04:29:36.000Z"
}
Bij een opgegeven watergebruikType (bijvoorbeeld landbouw_beregening) krijg je er een classificatie-record bij met de wettelijke prioriteitscategorie — een indicatieve inschatting, geen bindend besluit.
Hoe start je?
- Ga naar de NL Onttrekkingsverbod Monitor op Apify.
- Maak een gratis account aan.
- Kies welke waterschappen relevant zijn voor je gebied, of laat alle 7 standaard meelopen.
Werk je met percelen of coördinaten in plaats van waterschapsnamen? Combineer dit met de PDOK Locatieserver om adressen eerst naar coördinaten om te zetten.